VIETSONIC • KIẾN THỨC CÔNG NGHỆ MỸ PHẨM

Nhũ tương là gì và vì sao nhiều loại kem dưỡng có cấu trúc này?

Một hũ kem dưỡng nhìn có vẻ đồng nhất, nhưng bên trong có thể chứa cả pha nước và pha dầu. Hai nhóm nguyên liệu vốn khó hòa lẫn này được tổ chức thành một cấu trúc gọi là nhũ tương. Hiểu cấu trúc ấy giúp chúng ta lý giải vì sao kem có thể mềm mịn, dễ tán và vì sao công đoạn phối trộn lại ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Nhũ tươngKem dưỡng daNhũ hóa siêu âm

Hũ kem dưỡng trắng không nhãn bên cạnh một vệt kem mềm trên nền sáng
Kết cấu kem nhìn bằng mắt thường chưa cho thấy cách pha dầu và pha nước được phân bố bên trong.

1. Nhũ tương là gì?

Nhũ tương là hệ trong đó một chất lỏng được phân tán thành các giọt nhỏ trong một chất lỏng khác mà nó khó hòa lẫn. Trong mỹ phẩm, ví dụ quen thuộc là sự kết hợp giữa dầu và nước.

Phần tạo thành các giọt nhỏ được gọi là pha phân tán. Phần chất lỏng bao quanh các giọt được gọi là pha liên tục. Dù hỗn hợp có vẻ đồng nhất khi quan sát, dầu và nước vẫn tồn tại thành những vùng riêng ở quy mô nhỏ.

Hãy hình dung một chai nước có thêm dầu: khi lắc, dầu tạm thời phân tán thành nhiều giọt. Để yên, các giọt có thể nhập lại và hai lớp xuất hiện rõ hơn. Trong kem dưỡng, công thức và quy trình nhũ hóa được thiết kế để hạn chế quá trình mất ổn định này.

Nhũ hóa khác hòa tan: đường tan trong nước tạo dung dịch; dầu được chia thành các giọt nhỏ trong nước tạo nhũ tương. Vì vậy, “kem trông đồng đều” không có nghĩa toàn bộ nguyên liệu đã hòa tan.

2. Hai cấu trúc thường gặp: dầu trong nước và nước trong dầu

Cách gọi nhũ tương dựa trên pha nào tạo giọt và pha nào bao quanh. Hai cấu trúc cơ bản được ký hiệu là O/W và W/O, trong đó O là dầu và W là nước.

Đặc điểmDầu trong nước — O/WNước trong dầu — W/O
Cấu trúcCác giọt dầu phân tán trong pha nước.Các giọt nước phân tán trong pha dầu.
Pha liên tụcPha nước bao quanh các giọt dầu.Pha dầu bao quanh các giọt nước.
Định hướng kết cấuThường được khai thác để tạo sản phẩm dễ trải, cảm giác tương đối nhẹ.Thường được khai thác để tạo cảm giác giàu dầu và lớp phủ rõ hơn.
Điều cần lưu ýCảm giác thực tế còn phụ thuộc loại dầu, tỷ lệ các pha, chất tạo cấu trúc và toàn bộ công thức. Chỉ ký hiệu O/W hoặc W/O chưa đủ để chọn sản phẩm cho từng loại da.

Sơ đồ so sánh nhũ tương O/W với giọt dầu trong nước và W/O với giọt nước trong dầu
O/W và W/O khác nhau ở pha chất lỏng bao quanh các giọt phân tán.

3. Vì sao nhiều loại kem dưỡng có cấu trúc nhũ tương?

Kết hợp những nhóm nguyên liệu có tính chất khác nhau

Một công thức kem có thể cần cả nhóm nguyên liệu phù hợp với pha nước và nhóm nguyên liệu phù hợp với pha dầu. Cấu trúc nhũ tương cho phép phối hợp các nhóm này trong cùng sản phẩm, với điều kiện chúng được lựa chọn và đưa vào đúng công đoạn.

Chẳng hạn, glycerin thường được phối hợp trong pha nước, còn nhiều chất làm mềm thuộc pha dầu. Khả năng kết hợp hai pha mở ra nhiều lựa chọn thiết kế công thức hơn so với chỉ dùng riêng dầu hoặc nước.

Điều chỉnh cảm giác khi lấy và tán kem

Người dùng có thể thích kem nhẹ, dễ trải hoặc kem có độ dày và cảm giác mềm rõ hơn. Người phát triển công thức điều chỉnh tỷ lệ các pha, loại dầu và hệ tạo cấu trúc để hướng đến trải nghiệm mong muốn.

Độ đặc không chỉ phụ thuộc lượng dầu. Chất làm đặc, sáp, cấu trúc hình thành khi làm nguội và tương tác giữa các thành phần đều có thể ảnh hưởng đến độ chảy của kem.

Duy trì sự phân bố của các thành phần trong sản phẩm

Khi nhũ tương được thiết kế phù hợp, các giọt phân tán được duy trì trong nền kem, giúp hạn chế tình trạng mỗi phần lấy ra có kết cấu khác nhau do tách pha. Đây là một mục tiêu quan trọng của công thức và quy trình sản xuất.

Tuy vậy, hiệu quả dưỡng da phải được đánh giá trên sản phẩm hoàn chỉnh. Vẻ ngoài mịn, độ đặc cao hoặc tên gọi “nhũ tương” đều chưa đủ để kết luận mức độ hiệu quả.

4. Chất nhũ hóa giúp dầu và nước cùng tồn tại như thế nào?

Nhiều chất nhũ hóa thông dụng có một phần tương tác tốt với nước và một phần tương tác tốt với dầu. Chúng tập trung tại bề mặt tiếp xúc giữa hai pha, giúp hình thành giọt và hạn chế các giọt nhập lại với nhau.

Để tạo kem có kết cấu phù hợp, người làm công thức còn có thể sử dụng chất hỗ trợ ổn định hoặc chất tạo cấu trúc. Những thành phần này tác động đến chuyển động của giọt và độ chảy của hệ. Vì vậy, chất nhũ hóa và chất làm đặc có vai trò khác nhau, dù có thể cùng tham gia ổn định một công thức.


Sơ đồ chất nhũ hóa bao quanh giọt dầu với phần ưa dầu hướng vào trong và phần ưa nước hướng ra ngoài
Minh họa chất nhũ hóa tại bề mặt giọt dầu trong hệ O/W; sơ đồ không thể hiện tỷ lệ kích thước thực.

Công thức và thiết bị cần phối hợp: tác động cơ học giúp tạo và chia nhỏ giọt; hệ nhũ hóa phù hợp giúp duy trì cấu trúc sau xử lý. Tăng thời gian trộn không tự khắc phục được một hệ nguyên liệu thiếu tương thích.

5. Siêu âm có thể hỗ trợ công đoạn nhũ hóa ra sao?

Trong sản xuất, việc hình thành nhũ tương có thể sử dụng thiết bị khuấy, đồng hóa hoặc các phương pháp phù hợp khác. Siêu âm công suất là một hướng xử lý có thể khảo sát để hỗ trợ chia nhỏ giọt trong hệ dầu và nước.

Khi truyền vào chất lỏng ở điều kiện thích hợp, siêu âm tạo ra hiện tượng xâm thực: các bọt hình thành, dao động rồi sụp đổ. Tác động cơ học cục bộ từ quá trình này có thể giúp phá vỡ giọt lớn thành giọt nhỏ hơn.

Hiệu quả phụ thuộc công thức, tỷ lệ dầu, hệ nhũ hóa, điều kiện xử lý và khả năng kiểm soát nhiệt. Với kem có độ nhớt cao, việc đưa vật liệu qua vùng tác động cũng cần được xem xét. Do đó, vị trí xử lý có thể là ở bước nhũ thô hoặc một công đoạn phù hợp trước khi hoàn thiện kết cấu.


Đầu dò đồng hóa siêu âm xử lý nhũ tương trắng sữa trong cốc thí nghiệm có bố trí kiểm soát nhiệt
Minh họa công đoạn nhũ hóa bằng đầu dò siêu âm ở quy mô thử nghiệm.

Sau thử nghiệm, cần đo kích thước và phân bố giọt, theo dõi độ nhớt và mức độ ổn định của mẫu. Việc sử dụng siêu âm chưa tự chứng minh sản phẩm đạt kích thước nano, thấm sâu hơn hoặc dưỡng sáng tốt hơn. Siêu âm cũng không mặc định thay thế chất nhũ hóa và hệ bảo quản.

6. Đánh giá nhũ tương cần nhìn xa hơn vẻ ngoài mịn đẹp

Một mẫu kem vừa làm xong có thể trông đồng đều nhưng vẫn thay đổi sau thời gian lưu trữ. Để đánh giá công thức hoặc so sánh các điều kiện nhũ hóa, cần theo dõi nhiều chỉ tiêu thay vì chỉ quan sát bề mặt.

Nội dung đánh giáĐiều cần theo dõiÝ nghĩa
Cấu trúc giọtKích thước và phân bố giọt bằng phương pháp phù hợp.Kiểm tra tác động của công đoạn nhũ hóa và sự thay đổi theo thời gian.
Độ ổn định vật lýTách lớp, phân lớp, xuất hiện dầu hoặc nước tự do trong điều kiện thử đã xác định.Nhận biết dấu hiệu mất ổn định của hệ.
Độ nhớt và độ chảyĐo trong điều kiện nhiệt độ và phương pháp thống nhất.So sánh kết cấu giữa các mẫu và các thời điểm.
Chất lượng thành phẩmpH, vi sinh, hiệu lực bảo quản và các chỉ tiêu phù hợp công thức.Đánh giá những yếu tố mà vẻ ngoài của kem không thể xác nhận.

Khi thay đổi công đoạn sản xuất, mẫu thử cần được so sánh với mẫu đối chứng phù hợp. Một mẫu chưa tách lớp trong thời gian quan sát ngắn chưa đủ để xác nhận hạn sử dụng của sản phẩm.

7. Câu hỏi thường gặp

Mọi loại kem dưỡng đều là nhũ tương?

Nhiều kem dưỡng có cấu trúc nhũ tương, nhưng vẫn có sản phẩm chăm sóc dạng gel hoặc dạng khan không chứa nước. Cần xem công thức và cấu trúc thực tế thay vì suy đoán chỉ từ tên gọi.

Kem càng đặc thì nhũ tương càng ổn định?

Độ đặc có thể giúp hạn chế chuyển động của giọt, nhưng chưa đủ để kết luận độ ổn định. Một sản phẩm đặc vẫn có thể tách pha hoặc thay đổi kết cấu nếu hệ nhũ hóa và điều kiện sản xuất chưa phù hợp.

Serum có cần nhũ hóa giống kem dưỡng không?

Serum có thể là dung dịch, gel hoặc nhũ tương. Nếu các thành phần đã hòa tan trong một pha, công đoạn nhũ hóa dầu và nước có thể không cần thiết. Phải xác định hệ công thức trước khi chọn thiết bị.

Trao đổi về ứng dụng siêu âm trong sản xuất mỹ phẩm

Nhũ tương giúp kết hợp pha dầu và pha nước trong nhiều loại kem dưỡng. Để cấu trúc này đáp ứng yêu cầu sản phẩm, công thức, hệ nhũ hóa và điều kiện gia công cần được phát triển cùng nhau.

Nếu doanh nghiệp đang khảo sát công đoạn nhũ hóa hoặc đồng hóa siêu âm, hãy chuẩn bị thông tin về dạng hệ, độ nhớt, quy mô mẻ và chỉ tiêu cần cải thiện để trao đổi cùng VietSonic.

Liên hệ tư vấn công nghệ: Mr. Hải — info.vietsonic@gmail.com.