เทคโนโลยีอัลตราโซนิกในการผลิตเครื่องสำอาง

จากคลื่นอัลตราโซนิกสู่ครีมบำรุงผิวหนึ่งกระปุก: เกิดอะไรขึ้นภายในถังผสม?

ครีมบำรุงผิวที่มีเนื้อสัมผัสนุ่มและเรียบเนียนเกิดจากขั้นตอนทางเทคนิคหลายขั้นตอน โดยการผสมและการทำอิมัลชันเป็นกระบวนการสำคัญที่ส่งผลต่อการกระจายตัวของเฟสน้ำมัน เฟสน้ำ และส่วนผสมอื่น ๆ ภายในผลิตภัณฑ์ เมื่อมีการนำเทคโนโลยีอัลตราโซนิกมาใช้ จะเกิดอะไรขึ้นในของเหลว? VietSonic ชวนทำความเข้าใจเส้นทางตั้งแต่วัตถุดิบจนกลายเป็นสูตรครีมที่ผ่านกระบวนการผลิต

การทำอิมัลชันการโฮโมจีไนซ์ด้วยอัลตราโซนิกการกระจายตัวของวัตถุดิบการควบคุมคุณภาพ
เครื่องโฮโมจีไนเซอร์อัลตราโซนิกที่จุ่มหัวโพรบลงในตัวอย่างอิมัลชันสีขาว เพื่อแสดงขั้นตอนการผลิตครีมบำรุงผิว
ภาพที่ 1 ตัวอย่างการใช้เครื่องโฮโมจีไนเซอร์อัลตราโซนิกกับอิมัลชันระหว่างการพัฒนาสูตรเครื่องสำอาง

1. ภายในครีมบำรุงผิวหนึ่งกระปุกมีอะไรบ้าง?

ก่อนทำความเข้าใจบทบาทของอัลตราโซนิก ควรรู้ก่อนว่าครีมบำรุงผิวมีโครงสร้างอย่างไร

ครีมบำรุงผิวหลายสูตรจัดเป็นอิมัลชัน ซึ่งเกิดจากการรวมเฟสน้ำมันและเฟสน้ำเข้าด้วยกันเป็นระบบกระจายตัว สำหรับอิมัลชันชนิดน้ำมันในน้ำ (O/W) หยดน้ำมันขนาดเล็กจะกระจายอยู่ภายในเฟสน้ำที่ต่อเนื่อง

ขึ้นอยู่กับสูตร ครีมอาจประกอบด้วยสารให้ความชุ่มชื้น สารออกฤทธิ์สำหรับดูแลผิว สารเพิ่มความหนืด สารทำอิมัลชัน สารกันเสีย และวัตถุดิบอื่น ๆ

💧

เฟสน้ำ

เป็นส่วนที่มีน้ำและส่วนผสมที่เข้ากันได้ เช่น กลีเซอรีน หรือสารออกฤทธิ์บางชนิดที่ละลายในน้ำ

🫧

เฟสน้ำมัน

ประกอบด้วยน้ำมัน สารให้ความนุ่มลื่นแก่ผิว และส่วนผสมที่เข้ากันได้กับเฟสน้ำมัน ซึ่งมีส่วนต่อคุณลักษณะด้านเนื้อสัมผัสของผลิตภัณฑ์

⚙️

ระบบช่วยคงสภาพ

สารทำอิมัลชัน สารสร้างโครงสร้าง และส่วนประกอบเสริมช่วยให้ระบบครีมคงสภาพภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด

ส่วนผสมเหล่านี้ต้องถูกนำมารวมกันตามลำดับที่เหมาะสม เนื่องจากน้ำมันและน้ำมีแนวโน้มแยกชั้น จึงจำเป็นต้องควบคุมขั้นตอนการทำอิมัลชันเพื่อให้ได้หยดที่มีขนาดและการกระจายตัวเหมาะกับเป้าหมายของสูตร

2. เมื่อเฟสน้ำมันและเฟสน้ำเข้าสู่ถังผสม จะเกิดอะไรขึ้น?

ในการผลิต มักเตรียมเฟสของวัตถุดิบแยกกันตามข้อกำหนดของสูตร จากนั้นจึงนำมารวมกันด้วยเครื่องกวนหรืออุปกรณ์โฮโมจีไนซ์

แรงกวนช่วยให้เฟสต่าง ๆ สัมผัสกันและกระจายภายในถัง ส่วนเครื่องโฮโมจีไนเซอร์ให้แรงทางกลที่เข้มข้นกว่า เพื่อสร้างหยดน้ำมันที่กระจายในเฟสน้ำสำหรับระบบ O/W

อย่างไรก็ตาม อาจพบปัญหาทางเทคนิคสามประการดังนี้

01. หยดน้ำมันกระจายตัวไม่สม่ำเสมอ

บริเวณต่าง ๆ ของส่วนผสมอาจมีขนาดหยดต่างกัน ซึ่งส่งผลต่อสภาพของอิมัลชันและความสามารถในการรักษาโครงสร้าง

02. วัตถุดิบบางชนิดกระจายตัวได้ยาก

ผง อนุภาค หรือกลุ่มอนุภาคที่เกาะรวมกันบางประเภทอาจต้องอาศัยกระบวนการที่เหมาะสมเพื่อให้กระจายอยู่ในผลิตภัณฑ์

03. โครงสร้างเปลี่ยนไประหว่างกระบวนการ

อุณหภูมิ เวลากวน พลังงานที่ใช้โฮโมจีไนซ์ และลำดับการเติมวัตถุดิบ ล้วนมีผลต่อเนื้อสัมผัสสุดท้ายได้

ประเด็นเหล่านี้เป็นปัจจัยที่ควรควบคุมระหว่างการพัฒนาสูตรอิมัลชัน และสามารถศึกษาการใช้อัลตราโซนิกเป็นขั้นตอนเสริมเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะด้านได้

3. คลื่นอัลตราโซนิกส่งผลต่อของเหลวอย่างไร?

สำหรับเครื่องโฮโมจีไนเซอร์อัลตราโซนิกชนิดหัวโพรบ ตัวแปลงสัญญาณจะเปลี่ยนพลังงานไฟฟ้าเป็นการสั่นสะเทือนเชิงกลที่ความถี่สูง การสั่นสะเทือนเดินทางผ่านหัวโพรบเข้าสู่ของเหลว ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงความดันอย่างรวดเร็ว

ปรากฏการณ์สำคัญอย่างหนึ่งที่อาจเกิดขึ้นคือ คาวิเทชันทางเสียง (acoustic cavitation)

ภายใต้สนามเสียง ฟองก๊าซขนาดเล็กในของเหลวอาจสั่น ขยายตัว และยุบตัวอย่างรุนแรงในบางสภาวะ เหตุการณ์เหล่านี้ก่อให้เกิดผลทางกลเฉพาะจุดต่อของเหลวรอบข้าง

แผนภาพหัวโพรบอัลตราโซนิกส่งการสั่นสะเทือนสู่อิมัลชันน้ำมันและน้ำ ทำให้เกิดฟองคาวิเทชันและช่วยให้หยดน้ำมันแตกตัว
ภาพที่ 2 ตำแหน่งสำหรับแผนภาพแสดงหลักการคาวิเทชันทางเสียงและผลต่อหยดน้ำมันในอิมัลชัน
01หัวโพรบส่งการสั่นสะเทือนอัลตราโซนิกเข้าสู่ของเหลว
02สนามเสียงทำให้ความดันเปลี่ยนแปลงและอาจก่อให้เกิดคาวิเทชัน
03การสั่นของฟองและกระแสไหลเฉพาะจุดก่อให้เกิดแรงทางกล
04เมื่อเงื่อนไขเหมาะสม หยดที่กระจายอยู่อาจแตกตัวเป็นหยดขนาดเล็กลง

งานวิจัยเกี่ยวกับการทำอิมัลชันน้ำมันและน้ำพบความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมของฟองคาวิเทชันกับการก่อตัวของหยดอิมัลชัน โดยผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับระบบวัตถุดิบ ตำแหน่งหัวโพรบ และเงื่อนไขการทำงาน

ข้อควรแยกให้ชัดเจน: อัลตราโซนิกอาจส่งผลต่อหยดน้ำมันหรือกลุ่มอนุภาคที่เกาะตัวกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าโมเลกุลของสารออกฤทธิ์ทุกชนิดจะถูกทำให้เล็กลง หรืออิมัลชันทุกสูตรที่ผ่านอัลตราโซนิกจะมีขนาดระดับนาโน

4. จากอิมัลชันหยาบสู่ระบบครีมที่มีโครงสร้างเหมาะสม

แนวทางทางเทคนิคหนึ่งที่สามารถศึกษาได้ คือการสร้างอิมัลชันหยาบด้วยการกวนเชิงกลก่อน แล้วจึงใช้อัลตราโซนิกเพิ่มเติมเพื่อกระทำต่อระบบกระจายตัว

เตรียมแต่ละเฟสเฟสน้ำและเฟสน้ำมัน
ผสมสร้างอิมัลชันเริ่มต้น
ประมวลผลด้วยอัลตราโซนิกศึกษาขนาดและการกระจายของหยด
ปรับแต่งสูตรปรับโครงสร้างตามข้อกำหนด
ตรวจสอบประเมินคุณภาพก่อนบรรจุ

การเลือกว่าจะใช้อัลตราโซนิกในขั้นตอนใดต้องพิจารณาตามสูตร บางระบบอาจเหมาะกับการประมวลผลในช่วงที่อิมัลชันยังมีความหนืดต่ำ ขณะที่บางระบบอาจต้องศึกษาการจัดการแยกแต่ละเฟส หรือการหมุนเวียนผ่านห้องประมวลผลอัลตราโซนิกแบบไหลผ่าน

สำหรับครีมที่มีสารเพิ่มความหนืดหรือส่วนผสมที่ไวต่อความร้อนและแรงทางกล การกำหนดช่วงเวลาที่ใช้กระบวนการมีความสำคัญเป็นพิเศษ

ถังผสมเครื่องสำอางสเตนเลสพร้อมเครื่องกวนและท่อหมุนเวียน แสดงตัวอย่างอุปกรณ์ผลิตครีมบำรุงผิว
ภาพที่ 3 ถังผสมและระบบประมวลผลของเหลวในการผลิตเครื่องสำอาง การติดตั้งอัลตราโซนิกขึ้นอยู่กับการออกแบบสายการผลิต

5. ใช้อัลตราโซนิกนานขึ้นจะทำให้ครีมดีขึ้นเสมอหรือไม่?

ไม่มีเวลาประมวลผลที่เหมาะสมเพียงค่าเดียวสำหรับทุกสูตร

งานวิจัยบางส่วนพบว่าขนาดหยดอิมัลชันอาจลดลงอย่างรวดเร็วในช่วงแรก จากนั้นอัตราการเปลี่ยนแปลงจะค่อย ๆ ลดลงและเข้าใกล้ค่าขีดจำกัด การเพิ่มเวลาหรือพลังงานต่อไปจึงอาจไม่ก่อให้เกิดการปรับปรุงในสัดส่วนที่เท่ากัน

อัลตราโซนิกยังอาจทำให้อุณหภูมิของของเหลวสูงขึ้น ดังนั้นระหว่างการพัฒนากระบวนการจึงควรติดตามตัวแปรสำคัญดังนี้

  • แอมพลิจูดการสั่น: มีผลต่อความเข้มของแรงทางกลจากหัวโพรบ
  • เวลาที่ปล่อยคลื่นจริง: ระบุระยะเวลาที่ตัวอย่างได้รับอัลตราโซนิกอย่างแท้จริง
  • ปริมาตรและรูปทรงของถัง: มีผลต่อการกระจายพลังงานและการไหลของของเหลว
  • อุณหภูมิ: ต้องควบคุมเพื่อลดความเสี่ยงที่วัตถุดิบจะเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ไม่พึงประสงค์
  • ความหนืดและองค์ประกอบ: เป็นปัจจัยกำหนดความสามารถในการประมวลผลและความเหมาะสมของอุปกรณ์

โดยเฉพาะเมื่อขยายจากตัวอย่างทดลองขนาดเล็กสู่ถังผลิตขนาดใหญ่ การเพิ่มกำลังเครื่องตามสัดส่วนปริมาตรเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรับประกันผลลัพธ์ที่เทียบเท่ากันได้

6. จะตรวจสอบได้อย่างไรว่าการโฮโมจีไนซ์มีประสิทธิผล?

การที่เนื้อครีมดูเรียบเนียนจากภายนอกยังไม่เพียงพอต่อการประเมินคุณภาพของอิมัลชันทั้งหมด จึงควรกำหนดตัวชี้วัดที่ตรวจวัดได้อย่างชัดเจน

เป้าหมายวิธีประเมินเงื่อนไขการนำไปใช้
การกระจายขนาดหยดน้ำมันวัดขนาดหยดและการกระจายตัวของขนาดเลือกวิธีที่เหมาะกับเนื้อพื้นของตัวอย่างและช่วงขนาดที่ต้องการวัด
การควบคุมเนื้อสัมผัสวัดความหนืดและคุณสมบัติการไหลเปรียบเทียบภายใต้อุณหภูมิและเงื่อนไขการวัดที่กำหนด
เสถียรภาพของอิมัลชันติดตามการแยกชั้น ขนาดหยด ค่า pH และลักษณะภายนอกประเมินตามแผนการเก็บตัวอย่างและการทดสอบการเก็บรักษาที่เหมาะสม
การคงอยู่ของสารออกฤทธิ์วิเคราะห์ปริมาณสารก่อนและหลังประมวลผลเลือกวิธีวิเคราะห์ให้เหมาะกับสารแต่ละชนิด
ความสามารถในการทำซ้ำเปรียบเทียบการทดลองจากชุดการผลิตอิสระบันทึกสูตรและเงื่อนไขการทำงานอย่างครบถ้วน

การเปรียบเทียบกับตัวอย่างควบคุมที่ผลิตด้วยกระบวนการทั่วไปช่วยให้ระบุได้ว่าอัลตราโซนิกทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใดบ้าง นอกจากนี้ควรติดตามผลหลังการเก็บรักษา ไม่ควรประเมินเฉพาะทันทีหลังการประมวลผล

7. เทคโนโลยีอัลตราโซนิกกับแนวทางพัฒนาครีมบำรุงผิว MAI

ในการศึกษาแนวทางนำเทคโนโลยีอัลตราโซนิกมาประยุกต์ใช้ในเครื่องสำอาง แบรนด์ MAI เป็นกรณีที่น่าสนใจ

ตามรายการส่วนผสมพื้นฐานที่ได้รับ ครีมบำรุงผิว MAI มีส่วนผสม เช่น Tranexamic Acid, Alpha Arbutin, Niacinamide (วิตามิน B3), Panthenol (วิตามิน B5), กลีเซอรีน สารสกัดว่านหางจระเข้ สารสกัดคาโมมายล์ วัตถุดิบที่เรียกว่า Nano White Turmeric และ Caprylic/Capric Triglyceride

วัตถุดิบเหล่านี้มีคุณสมบัติทางกายภาพและเคมีแตกต่างกัน บางชนิดละลายในตัวกลางที่เหมาะสม บางชนิดอยู่ในเฟสน้ำมัน และบางชนิดจำเป็นต้องพิจารณาสภาพการกระจายตัว

ตามเอกสารแนะนำผลิตภัณฑ์ MAI มีการกล่าวถึงการโฮโมจีไนซ์ด้วยอัลตราโซนิกในฐานะขั้นตอนที่ช่วยสนับสนุนการทำอิมัลชันและการกระจายตัวของวัตถุดิบในการผลิตครีม

ประเด็นทางเทคนิคที่ควรพิจารณา:

การใช้อัลตราโซนิกควรได้รับการประเมินกับสูตรครีม MAI จริง โดยตรวจสอบขนาดหยด ความหนืด เสถียรภาพ และการรักษาคุณภาพของสารออกฤทธิ์ ข้อมูลที่มีอยู่ในปัจจุบันยังไม่มีผลการทดสอบเชิงปริมาณที่ยืนยันระดับการปรับปรุงของผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป

แนวทางดังกล่าวยังช่วยเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านอุปกรณ์อัลตราโซนิกกับการพัฒนาสูตรเครื่องสำอางผ่านผลการตรวจวัดที่ชัดเจน

8. จากถังผสมสู่กระปุกครีม: ยังมีขั้นตอนใดอีกบ้าง?

หลังขั้นตอนโฮโมจีไนซ์ ระบบครีมยังต้องผ่านขั้นตอนปรับแต่งตามข้อกำหนดของการผลิต

ขั้นตอนเหล่านี้อาจรวมถึงการปรับอุณหภูมิ การเติมวัตถุดิบในช่วงที่เหมาะสม การควบคุม pH การจัดการฟองอากาศ การตรวจลักษณะภายนอก และการยืนยันเกณฑ์คุณภาพก่อนบรรจุ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสูตรผลิตภัณฑ์

การควบคุมจุลินทรีย์ ระบบสารกันเสีย สุขอนามัยของอุปกรณ์ และการทดสอบเสถียรภาพ ยังคงต้องดำเนินการตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง อัลตราโซนิกไม่ได้ทดแทนขั้นตอนเหล่านี้โดยอัตโนมัติ

กระปุกครีมบำรุงผิวสีขาวที่เปิดฝา แสดงเนื้อครีมนุ่มเรียบเนียนหลังผลิตและบรรจุ
ภาพที่ 4 ผลิตภัณฑ์ครีมหลังบรรจุ ลักษณะภายนอกไม่สามารถใช้แทนการตรวจสอบคุณภาพได้

เพื่อให้ครีมทุกกระปุกมีคุณภาพสม่ำเสมอ ผู้พัฒนาจำเป็นต้องควบคุมกระบวนการทั้งหมด ตั้งแต่วัตถุดิบและพลังงานในการผสมจนถึงบรรจุภัณฑ์และเงื่อนไขการเก็บรักษา

9. คำถามที่พบบ่อย

อัลตราโซนิกทำให้ส่วนผสมทั้งหมดในครีมกลายเป็นอนุภาคนาโนหรือไม่?

ไม่ใช่ ในสภาวะที่เหมาะสม อัลตราโซนิกอาจลดขนาดหยดหรือช่วยแยกกลุ่มอนุภาคที่เกาะกันในบางระบบได้ การยืนยันว่ามีขนาดระดับนาโนต้องใช้วิธีวัดที่เหมาะกับวัตถุเป้าหมาย

เครื่องอัลตราโซนิกสามารถแทนเครื่องกวนได้ทั้งหมดหรือไม่?

ไม่จำเป็น เครื่องกวนยังมีบทบาทสำคัญในการผสม การรักษาการไหลเวียน และการกระจายวัตถุดิบ สามารถใช้อัลตราโซนิกเป็นขั้นตอนเพิ่มเติมร่วมกับระบบเดิมได้

ครีมที่โฮโมจีไนซ์ด้วยอัลตราโซนิกจะมีเสถียรภาพดีขึ้นแน่นอนหรือไม่?

เสถียรภาพขึ้นอยู่กับสูตร ระบบสารทำอิมัลชัน ขนาดหยด โครงสร้าง และเงื่อนไขการเก็บรักษา จำเป็นต้องทดลองเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์จริงเพื่อระบุผลที่เกิดขึ้น

อัลตราโซนิกอาจทำให้คุณภาพของสารออกฤทธิ์ลดลงหรือไม่?

ผลกระทบขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของสาร อุณหภูมิ และเงื่อนไขการประมวลผล สำหรับสูตรที่มีส่วนประกอบไวต่อสภาวะต่าง ๆ ควรเลือกช่วงการประมวลผลอย่างระมัดระวัง และตรวจวัดปริมาณสารออกฤทธิ์ก่อนและหลังการประมวลผล

10. บทสรุป

การเปลี่ยนจากเฟสน้ำมันและเฟสน้ำในขั้นแรกไปเป็นครีมบำรุงผิวสำเร็จรูปหนึ่งกระปุก ต้องอาศัยการควบคุมปัจจัยทางเทคนิคหลายด้าน

เทคโนโลยีอัลตราโซนิกเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการกระทำต่อระบบอิมัลชันผ่านการสั่นสะเทือนเชิงกลและคาวิเทชันทางเสียง โดยต้องประเมินความเหมาะสมจากคุณสมบัติของวัตถุดิบ สภาพการทำงานของอุปกรณ์ และผลการทดสอบจริง

สำหรับ VietSonic การศึกษากลไกเหล่านี้อย่างลึกซึ้งเป็นพื้นฐานในการหารือและพัฒนาแนวทางประยุกต์ใช้อัลตราโซนิกที่เหมาะสมกับการผลิตเครื่องสำอาง